*

این تپه در ۲۵ کیلومتری جاده ملایر- همدان بر روی صخره طبیعی مشرف برجلگه شورکات قرارگرفته
ودارای دیدگاه وسیع وچشم اندازی زیباست که بدون شک درهزاره اول ق .م بعلت سرسبزی وطراوات خاصی که این جلگه داشته موردتوجه اقوام ماد قرارگرفته است
چیزی که براهمیت این تپه می افزایدمعماری آن است ، چراکه معماری خاص دوره ماد و قبل از هخامنشیان را برای ما روشن می سازد . با توجه به شواهد وعناصر معماری کاوش شده ازاین تپه ماد ها ازآن به‌عنوان قلعه نظامی استفاده می کردند.
طبق بررسیهای انجام شده توسط دیویداستروباخ باستان شناس انگلیسی درنتیجه این حفاریها ، سه طبقه 1 و2 3 برای این تپه شناسایی شد
طبقه اول رابه مادها ازنیمه دوم قرن هشتم تانیمه اوائل قرن ششم قبل ازمیلاد و طبقه دوم رابه هخامنشیان وطبقه سوم رابه ساسانیان نسبت می دهندبقایای آثاری که ازاین تپه بدست آمده دربرگیرنده معماری مادهاست که شامل :
بنای قدیمی جبهه غربی تپه که نخستین آتشگاه است ، بقایای یک آتشدان درجبهه جنوبی نشانگرمراسم نیایش آتش میباشداتاق معبدبصورت شمالی-جنوبی ساخته شده است

ودربدنه مخروطی شمالی آن سه طاقچه بطور نامحصوص دیده میشوددرحاشیه جنوبی معبدبقایای یک سکوی برجسته وجود داردکه احتمالاً شالوده پایه ستونهای معبد بوده است آخرین تاریخ استفاده ازاین بنای تاریخی هم‌زمان با دگرگونی معماری دراین تپه وایجادتالارستون دار درشرق میباشد.
تالارستون دار (آپادانا) : این تالار بر روی سکوی خشتی قرارگرفته است تالارهای ستون دارفوق یعنی آپادانا ، نودین تپه وتپه نوشیجان با تالارهای اوراتویی که در آلتین تپه آسیای صغیربدست آمده قابل مقایسه هستندواحتمالاً تاثیرپذیری ازهنرمعماری ((اوراتو)) ساخته شده است.
معبداصلی : شکل معبدبصورت نیم چلیپا بوده وباهمان عناصر معماری دژ ساخته شده است در زاویه شمالی سرسرا پایه آتشدانی وجود داردکه ازسه بخش کاملاً مشخص ساخته شده است بایدخاطرنشان کرداین نوع آتشگاه ازنظر پلان دراکثرآتشگاه های دوره ساسانیان بچشم میخورد.
اتاق‌ها و انبارها : این بخش دومین اثر مهم تپه نوشیجان راتشکیل می دهد که در شرقی ترین قسمت تپه قرارگرفته ودارای حصار ، بارو،اتاقهای مسکونی وانبارمیباشد.
تونل : دربخش شمالی تالارستون دار و درامتدادشرق وغرب حفره ای سردابی شکل کنده شده که درعمق 3 متری به صخره منتهی میشود با توجه به شکل تونل بنظرمی رسدکه کارمعماری پایان نیافته وازاین جهت میتوان استنباط کردکه احداث آن درآخرین دوره سکونت دراین تپه صورت پذیرفته وازطرفی احتمالاً ایجادآن تپه جنبه امنیتی داشته است
برگرفته از : ملایر ویکی پدیا